Día Escolar da Paz e a Non Violencia 2019

Se convives con nenos e nenas na túa contorna máis próxima, é moi probable que estes días atópelos entoando cancións pola paz, debuxando pombas, construíndo collages… e é que hoxe, 30 de xaneiro, celébrase o Día Escolar da Paz e Non Violencia.

A celebración

A orixe desta celebración data de 1964 cando o poeta e pacifista mallorquino Llorenç Vidal creou esta xornada educativa a favor da educación non violenta e  pacificadora. Elixiu esta data concreta porque coincide co aniversario da morte do pacifista Mahatma Gandhi. 

O Día Escolar da Paz e Non Violencia (DENIP, acrónimo das súas siglas en catalán) foi rapidamente acollido por comunidades educativas de todo o mundo. De feito, cando Nacións Unidas proclamou en 1998 o Decenio Internacional para unha Cultura da Paz (2001-2010) o  DENIP levaba xa 36 anos practicándose en centros educativos dos distintos niveis de todo o mundo.

O  DENIP conta ata cun himno propio. Irmáns das estrelas, con letra de Llorenç Vidal e música de Andreu Bennàssar.

Educación xusta e pacífica

As nenas e nenos son un dos chanzos máis vulnerables, e á súa vez máis importantes, das sociedades. Protexer e velar por unha correcta educación é un tema primordial da cidadanía, empresas e gobernos. E é que “a educación e valores que se transmiten aos nenos marcarán a maneira que van ser como adultos e por tanto o futuro do país” (Alejandra Peña, 2014).

Un dos alicerces fundamentais da educación na cultura da paz e a xustiza é a promoción dos dereitos humanos nos colexios. Educar en democracia, en valores de solidariedade, tolerancia; en definitiva, xustiza social e paz. Todo iso serve, ademais, para contribuír ao cumprimento dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable, en concreto o ODS 16: Paz, Xustiza e Institucións Sólidas. E, como recoñece a propia ONU, para lograr os ODS son necesarias sociedades pacíficas, xustas e inclusivas.

Recursos para docentes

A continuación, mostramos unha serie de ideas para que as e os docentes poidan implementalas nas escolas. Pero, antes de pasar a iso, consideramos necesario resumir brevemente as finalidades dunha educación para a paz.

• A finalidade principal dunha educación para a paz, os dereitos humanos e a democracia ha de ser o fomento en todas as persoas, do sentido dos valores universais e os tipos de comportamento en que se basea unha cultura de paz.

• A educación ha de fomentar a capacidade de apreciar o valor da liberdade e as aptitudes que permitan responder os seus retos.

• A educación debe desenvolver a capacidade de recoñecer e aceptar os valores que existen na diversidade das persoas, os sexos, os pobos e as culturas, e desenvolver a capacidade de comunicar, compartir e cooperar cos demais.

• A educación debe desenvolver a capacidade de resolver os conflitos con métodos non violentos. Por iso, tense que promover a tolerancia, solidariedade, vontade de compartir e atención cara aos demais.

• A educación ha de cultivar nas nenas e os nenos a capacidade de facer eleccións con coñecemento, baseando os seus xuízos e os seus actos non só na análise das situacións actuais, senón tamén na visión dun futuro.

• A educación debe ensinar a respectar o patrimonio cultural, a protexer o medio ambiente e a adoptar métodos de produción e pautas de consumo que conduzan ao desenvolvemento sustentable.

• A educación ha de nutrir sentimentos de solidariedade e equidade a nivel nacional e internacional, na perspectiva dun desenvolvemento equilibrado entre sociedades e a longo prazo.

Ideas para educación infantil

Cos máis pequenos das aulas, propoñemos unha actividade de psicomotricidade. Baséase na creación dunha lista musical de cancións onde poder transmitir a mensaxe de paz e respecto, ao mesmo tempo que bailan, xogan e divírtense. Para iso propoñémosche que crees unha playlist que combine grandes clásicos con cancións máis actuais:

1. Imagine de John Lennon.

2. Blowing in the wind de Joan Baez e Bob Dylan.

3. What’s going on, de Marvin Gate.

4. Heal The World de Michael Jackson.

5. La muralla, Ana Belén y Víctor Manuel.

6. Pearl Jam versionando o Master of War de Bob Dylan.

7. Rosa de la paz de Amaral.

8. La canço del soldadet, de Manel.

9. Todo se transforma, Jorge Drexler.

10. I give you power, Arcade Fire.

Ideas para nenas/os de 6 e 7 anos

Para estas idades propoñémosvos actividades para desenvolver con axuda das novas tecnoloxías da aula. Existen unha chea de ideas na internet con actividades interactivas para traballar os valores da paz e a xustiza social:
Sopa de letras para a paz: paz, palabras, diálogo, amor, verdade, perdoar, compartir… son algunhas das palabras que terán que atopar.

Xogo da illa do tesouro: xogo onde ás alumnas/vos preséntanselles varias situacións onde deben elixir as respostas que faciliten unha mellor convivencia.

• Quebracabezas: de diversa dificultade (20, 30, 40 pezas) que representan situacións relacionadas coa paz. No blogue El rincón solidario pódense atopar outras actividades como atopar as diferenzas ou adiviñar palabras.

Ideas para nenas/os de 8 e 9 anos

Un dos recursos máis útiles para a educación en competencias é o uso do cinema nas aulas. Directamente relacionado coa área de valores sociais e cívicos, propoñemos a visión e posterior debate participativo de películas como:

Azur e  Asmar (Michel  Ocelot, 2006): é unha película de animación protagonizada por  Azur e  Asmar, dous nenos que foron criados xuntos, pero ven obrigados a separarse. Comparten un ideal común: buscar ao fada dos  Djins…

• Neno co pixama de raias (Mark Herman, 2008): esta famosa película reflicte a traxedia do dominio nazi nos ollos de dous nenos, un xudeu e un alemán, que se coñecen e queren ser amigos. Todo iso a través dunha reixa do campo de concentración.

Cadea de favores (Mimi  Leder, 2000): unha película cunha visión máis positiva pero un dramático final. Conta a historia dun neno que idea un sistema de favores para facer do mundo un lugar mellor. Contra todo prognóstico, a idea resulta todo un éxito.

Ideas para nenas/os de 10 e 11 anos

Para os máis maiores do colexio traémosvos unha idea para traballar a reflexión conxunta ao redor da problemática da vida diaria en zonas de conflitos. O obxectivo é achegar a realidade sobre a educación de nenas e nenos que viven en zonas de conflito. Para iso propoñemos consultar o proxecto Educación Secuestrada do fotógrafo Diego Ibarra. Na revista 5 W publicaron un  artigo moi detallado do proxecto. Con esta información pódese mostrar a realidade detrás de cada fotografía e pódese realizar preguntas para traballar diversas áreas transversais:
• Onde se produce o conflito?

• Cal é a súa localización xeográfica?

• Por que se produce o conflito?

• Que lle supón ás nenas e nenos desa rexión?

• Cales son as principais diferenzas que atopades en comparación convosco?

Esperamos que estas ideas resúltenvos inspiradoras. Feliz Día Escolar da Paz e a Non Violencia!

Máis información

Manual de Paz e Conflitos. Instituto da Paz e Conflitos. Universidade de Granada.

Día da paz. UNICEF

Recursos do Instituto Nacional de Tecnoloxías Educativas e Formación do Profesorado.

Deja un comentario